İran'ın başkenti Tahran'daki İdlib zirvesinde Rusya lideri Putin, cihatçı muhalifler ile Esad yönetimi arasında ateşkeş öneren Cumhurbaşkanı Erdoğan'a 'Şu anda masada silahlı muhalifler yok. Biz onların yerine, IŞİD'in adına konuşamayız.' karşılığını verdi.
Suriye’de cihatçıların elindeki İdlib’e yönelik olası bir operasyonun konuşulacağı ve Suriye krizi için kritik önem taşıyan Tahran Zirvesi bugün başladı. Suriye krizine çözüm iddiasıyla yapılan Astana sürecinin garantör ülkelerinin liderleri olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani Tahran’da bir araya geldi.
PUTİN: NUSRA ADINA ATEŞKESTEN NASIL SÖZ EDERİZ?
Gazete Duvar’ın haberine göre; ikili ve üçlü görüşmelerin ardından düzenlenen ve canlı olarak yayınlanan basın toplantısında ise üç lider arasında ‘ateşkes’ tartışması yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sonuç bildirgesinde‘ateşkes’ ifadesinin yer almasını istemesi üzerine, Rusya Devlet Başkanı Putin, “Erdoğan genel olarak haklı. Ancak orada silahlı muhalifler yok. IŞİD ve Nusra adına nasıl ateşkesten söz edebiliriz” yanıtını verdi. Erdoğan’ın, “ateşkesi bölgedeki bütün gruplara bir çağrı olarak kullanalım” karşılığı üzerine de İran Devlet Başkanı Ruhani’den, “ateşkesin ortak temenni olduğu” yanıtı geldi. Canlı yayın bu açıklamaların ardından sona erdi. Bu tartışma sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan, 5 kez ‘ateşkes’ kelimesini kullandı.
Erdoğan ve Putin arasında şu dialog geçti:
Erdoğan: İdlib’deki bombardımanların artık bir ateşkese adım atılmasında fayda var. Halk korku içinde. Göç, iltica başladı. Bizim sınırlara doğru geliyorlar. Ateşkes yapılması bu zirvenin de zaferi olacaktır diye düşünüyorum. Sözlerimi noklamış oldum.
Putin: Esad kendi görevlerini yerine getirdi. Muhalefetin kendi payına düşeni yerine getirmesi gerekiyor. Listelerini verdiler. Askerler arasın koordinasyonların arttırılması gerektiğini düşünüyorum. Biz İdlib bölgesinde durumu ele aldık. Şu anda masada silahlı muhalifler yok. Mevcut ilkeleri esas alarak bu şekilde hareket ediyoruz. Bu iyi olurdu, fakat biz onların yerine konuşamıyoruz. IŞİD’in teröristlerine saldırıları keseceklerine, silahları bırakacaklarına da onlar adına konuşamayız. Elbette haklısınız, bazı formüller muğlak. Üçümüz bunları yapmalıyız.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ‘müdahalenin krize neden olacağını ve Suriye hükümetiyle hareket edilmesi’ gerektiğini vurguladı. Ruhani, ‘ABD’yi Fırat’ın doğusundan çıkmaya zorlayalım’ dedi. Erdoğan ise ‘Ateşkes ilanı yaparsak, zirvenin en önemli adımını atmış olacağız, bu zirvenin zaferi olur’ dedi.
‘DİYALOĞU KOLAYLAŞTIRMAK GEREKİYOR’
Zirvede konuşan Hasan Ruhani, konuşmasına “Suriye hükümetiyle organize olmadan doğrudan müdahelenin krize neden olacağını biliyoruz.” açıklamasıyla başladı. Ruhani “Zirve Suriye halkının çoğunun isteğine dayalı, terörizmle mücadelede ortak eylemlerimizin incelenmesi için fırsattır. Suriye’nin bütünlüğünü koruma ve ülkelerin kendi geleceklerini belirleme hakkına saygı duymak temel kriterdi. İlk başta Suriye krizinin sonuçlanması için askeri yöntemin etkisiz olduğunu savunmuştuk. Suriye krizinin ve bölgedeki diğer krizleri sonuçlandırmak için diyalogu kolaylaştırmak gerekiyor.” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin “Suriye” konusunda düzenlenecek Türkiye-Rusya-İran Üçlü Zirvesi öncesi baş başa görüşmüştü. Ruhani şöyle devam etti;
‘SURİYELİLERİN DÖNMESİ İÇİN YARDIM EDİLMELİDİR’
Rejim örgütlerinin savaş için savaş yönteminin yanlış olduğunu düşünüyoruz. Kalıcı barış için terörizmle mücadele etmek gerekir. ABD ve siyonist rejiminin terörizm destekleyicileri, hengame yaratarak suçu değiştiremezler. İşgalci bir rejim olan ırk ve rejim olan işgalci rejimin, Suriye’nin işgal ettikleri topraklarını derhal terk etmesini gerekir. Kanunsuzca Suriye’de bulunan ve tecavüze gerçekleştiren ABD hükümetinden olumlu ve yapıcı bir adım beklenemez. Suriye’de kalıcı barışla ulaşması için ciddi sorunlar yaratmaktadır. Yüz binlerce Suriyeli’nin komşu ülkelerde bulunması olumsuz hava yaratır, derhal topraklarına dönmeleri için yardım edilmelidir. Suriye’nin geleceği için her türlü rol Suriye’ye aittir.
‘SİVİLLERE ZARAR VERİLMEMELİDİR’
İdlib’te teröristlere karşı mücadele sivillere zarar vermemelidir ve yakıp, yıkıcı olmamalıdır. Yabancı askeri güçlerin topraklardan çıkması Suriye’nin geleceği açısından önemlidir. Libya’da dış güçlerin müdahalesi, geçmiş tecrübeler Suriye’nin geleceği açısından da önemlidir. Dünya özellikle bizim bölge dış müdahale, bazı hükümetlerin maceraperetliği yüzünden çok fazla insani kayba neden olmuştur. Yemen krizi ve dünyadaki benzer krizleri çizecektir. Bölgede ve dünyadaki kriz yaşayan ülkelerin geleceği ve barış sürecini belirleyemez.
PUTİN’DEN KİMYASAL İDDİASI
Ruhani’nin ardından konuşan Rusya lideri Vladimir Putin de Suriye’de normalleşme sürecinde önemli bir yol alındığını belirten Putin ‘bu ülkede terörist tehdidin ise başta İdlib’de olmak üzere devam ettiğini’ söyledi. Rus lider, İdlib’deki terörist grupların bir kimyasal saldırı tezgahlayarak provokasyon yapmaya hazırlandığını da kaydetti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise “Zirveden çıkacak sonuçlar tüm dünya tarafından şu anda sabırsızlıkla bekleniyor. Alacağımız kararlarda bu beklentileri boşa çıkarmayacağıma inanıyorum” diyerek sözlerine başladı.
‘Meselenin Astana ruhuna göre çözülmesi gerektiğini söyleyen Erdoğan şöyle devam etti:
‘BUGÜN SADECE İDLİB KALDI’
Diğer taraftan yine Astana kapsamında hayata geçirdiğimiz en kritik adım gerginliği azaltma bölgelerinin tesisidir. Ancak zamanla bunlar farklı bahanelerle tek tek tasfiye edildi. Bugün sadece İdlib kaldı. Her ne gerekçeyle olursa olsun İdlib’e yapılan ve yapılacak bir saldırı felaketle, katliamla ve çok büyük bir insani durumla sonuçlanacaktır.
‘ASTANA RUHUNA UYGUN HAREKET EDİLMELİ’
Çoğunluğu Suriyeli 4.5 milyon topraklarında halen barındırmakta olan Türkiye, mülteci ağırlama kapasitesini zaten doldurmuştur. Rus ve İranlı dostlarımızın İdlib’teki güvenlik endişelerini elbette anlıyoruz. Benzer kaygıları en az sizler kadar bizler de duyuyoruz. Ancak İdlib gibi her şeyin iç içe olduğu bir yerde teröristlere karşı mücadelede zaman ve farklı yöntemlere ihtiyaç var. İdlib’in kan gölüne dönmesini asla istemiyoruz. Dostlarımızdan da bu çabalarımızda bize destek olmanızı bekliyoruz. Meseleyi Astana ruhuna uygun şekilde çözmeyi hedeflemeliyiz. Zira Astana’nın itibar ve güvenliğinin sınanacağı son fırsattır. Türkiye’nin İdlib konusundaki hassasiyesinin ve kararlılığının doğru anlaşılmasını sizlerden özellikle rica ediyorum. Astana garantörlerinin Suriye’de yeni bir şiddet dalgası ve insani kriz yaşanmayacağına dair kamuoyuna mesaj vermesi gerekmektedir.”
RUHANİ: ABD’Yİ FIRAT’IN DOĞUSUNDAN ÇIKMAYA ZORLAYALIM
Erdoğan’ın ardından bir kez daha söz alan Ruhani “ABD’yi Fırat’ın doğusundan çıkmaya zorlayalım” dedi. Erdoğan ise “ABD’yi Fırat’ın doğusundan çıkmaya zorlayalım, çünkü krizin devam etmesindeki en büyük etken ABD’dir” dedi.
ERDOĞAN: İDLİB’DE GÖÇ BAŞLADI, BİZİM SINIRLARA DOĞRU GELİYORLAR
Erdoğan da ateşkes konusunda adım atılmasında büyük bir fayda olduğunu belirtip İdlib halkının korktuğunu söyledi. ”İdlib’de göç ve iltica başladı” diyen Erdoğan, “Bizim sınırlara doğru geliyorlar, bir ateşkes sağlanmalı. Teröristlere karşı alınacak tedbirler birlikte alınmalı. İstihbarat güçlerimizin müşterek çalışması önem arz ediyor. Bu konuda süratle adım atılmalı, ateşkesin sağlanması çok çok önem arz ediyor” dedi.
ZİRVE SONA ERDİ!
Basın toplantının arkasından, 2 lider basına kapalı bir toplantı gerçekleştirdi. Çok kısa bir sürenin ardından liderler yeniden kameralar karşısına geçti, İlk söz olan Ruhani ‘İdlib’te bulanan silahlı gruplar Suriye halkının güvenliğini tehdit ediyor, siviller açısından tedbir alınlı. Teröristlerin silahlarının bırakılması için teşvik edilmeli. Suriye anayasasının yeniden yazılması gerekiyor. Suriyeli ailelerin geri dönmesi, tutukluluların serbest bırakılmadı ve Suriye’nin yeniden inşaa edilmesi açısından 3 lider olarak çalışmalarımızı sürdüreceğiz. 3 ülkenin iş birliği devam etmeli ve süreç demokrasinin Suriye’de inşaasına kadar devam edilmeli. Bildiri Suriye’de izlenen yol haritasını açıkla belirliyor” dedi.
PUTİN: İNSANİ KONULARDA ANLAŞTIK
‘Ortak bildirinin imzalandığını’ beliren Putin “Astana sürecini uygulamaya devam ediyoruz. Önümüzdeki dönem bu toplantılara Suriye Devleti temsilcileri, muhalifler ve BM temsilcileri de katılacak. Biz İdlib bölgesinin istikararı içim görüştük. Tüm taraflara silahları bırakın çağrısı yaptıK. Halkı koruma bahanesiyle bazı gruplar bu tür saldırı yapma niyetindedir. Anayasa komitesi, Suriye’nin önümüzdeki yıllarda yönetiminin belirlenmesinde rol alacak. Rusya olacak, Suriye’nin ekonomisi için çaba sar ediyoruz. İnsani konularda anlaştık. Çalışmaları daha erken başlayacağız. ”
TAHRAN ZİRVESİ, İDLİB İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
İran’ın başkenti Tahran’daki zirveden çıkacak sonucun İdlib’in kaderi için belirleyici olduğu belirtiliyor. Zira zirve, Suriye’de cihatçıların elinde kalan son büyük yerleşim yeri olan İdlib’e yönelik olası bir operasyon nedeniyle gerilimin arttığı bir dönemde yapılıyor.
KRONOS
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder