Çoğumuz çocukların melek olduklarını düşünürüz, zorbalığı onlara yakıştıramaz, zorbalık yapacaklarını aklımızdan geçiremeyiz ancak bu her zaman doğru değil. Çocuklar da “zorba” olabilme potansiyeline sahip varlıklar. Okul, kreş ya da oyun alanlarında akranlarına fiziksel, psikolojik zararlar verebilecek davranışlarda bulunabiliyorlar.
Psikolojide buna “akran zorbalığı” deniyor. Fiziksel şiddet, tehdit, alay etme, lakap takma, hakaret, aşağılama, rencide etme ve arkadaş grubuna almama, dışlama, akran zorbalıklarından bazıları.
Nalan kızının maruz kaldığı akran zorbalığını şöyle anlatıyor: “Okulda bazı öğrenciler derste önünden defter ve kitabını çekiyorlar, çantasına çöp koyuyorlar. Koridorda çocuğuma çarpıyorlar.”
Eren ise 7 yaşında. Annesinin anlatımıyla okuldan geldiğinde oldukça üzgündü ve çok korkmuştu. “Ne oldu” diye sorulduğunda serviste ondan büyük bir çocuğun ona vurduğunu ve hep rahatsız ettiğini söyledi.
Nalan okulla iletişime geçtiğini ve kızına zorbalık yapan çocukları şikayet ettiğini anlatıyor. Eren’in annesi ise servis şirketini arayarak bir çözüm bulmalarını istemiş.
Türkiye’de akran zorbalığı problemi daha çok 2005’ten sonra fark edilmiş ve ağırlıklı olarak araştırmalar ondan sonra yapılmış.
Bursa’da ilköğretim öğrencilerini kapsayan bir çalışmada öğrencilerin en sık maruz kaldıkları zorbalık türü sözel zorbalık olarak belirlenmiş daha sonra ise fiziksel zorbalık geliyor. Araştırmada çocukların yaşadıkları zorbalık pratiklerini aileleriyle değil arkadaşlarıyla paylaştıkları ifade ediliyor. Bu da zorbalıkla mücadele etmek zorunda kalan çocukların çözümsüz kaldığını gösteriyor.
Daha da kötüsü çocukların %25’i de yaşadıkları zorbalıkları kimseyle paylaşmıyor. Bu durumun altında ise çocukların maruz kaldıkları durum nedeniyle aşağılanacakları ve kimsenin onlara yardım etmek için bir adım atmayacağı düşüncesinin neden olduğu ifade ediliyor.
Ankara’da ise 5. ve 8. sınıfa devam eden 250 öğrenciyle yapılan bir diğer araştırmada erkek öğrencilerin daha çok fiziksel zorbalığa; kız öğrencilerin ise daha çok sözel ve duygusal zorbalığa maruz kaldıkları ortaya çıkmış.
Başka bir araştırmada zorbalığa maruz kalmanın yaşla birlikte hem erkek hem kız öğrencilerde azaldığı tespit edilmiş ancak, sadece kız öğrencilerde yaşla birlikte zorbalık gösterme azalıyor, erkek öğrencilerde ise anlamlı bir değişiklik gözlenmiyor.
Bu bulgu ise erkek öğrencilerin sistemde tutunabilmeleri için zorbalık yapmaları gerektiğine olan inandıklarını gösteriyor. Yani erkekler ilerleyen yaşlarda da sorunlarını zorbalıkla çözmeye çalışıyor, başka bir yöntem bilmiyorlar.
Zorbalıkta sadece şiddete maruz kalan bu durumdan zarar görmüyor şiddet uygulayıcı gençler de zarar görüyor. Bu gençler, özellikle yaşamlarının ilerki bölümlerinde normal iletişim yöntemlerini kullanamıyor ve hem kendisi hem de çevresi için hayatı zorlaştırıyorlar. Bunun yanında zorbalığa şahit olan gençler de aynı dezavantajı yaşıyor. Dolayısıyla zorbalık, uygulayan, maruz kalan ve şahit olan tüm tarafları olumsuz yönde etkiliyor.
Zorbalık çocukların sosyalleşmesini, psikolojisini tehlikeye atıyor, genç, okulla ilişkisini sorguluyor ve derslere dikkatlerini veremiyor daha sonra ise okulda devamsızlık başlıyor.
Yapılan araştırmalarda okulların, şiddeti önleyemediği ortaya çıkmış. Örneğin, İngiltere’de yapılan araştırmada zorbalık vakalarına müdahale eden öğretmen oranının beklenenden düşük olduğu tespit edilmiş. Çünkü, birçok öğretmen ve okul yöneticisi sözel zorbalığı “normal”, “yaş gereği” ve “zararsız” olarak gördüğünü açıklamış.
İstanbul’da 11 okul türündeki 50 lisede, 1714 9. sınıf öğrencisi genç, 173 öğretmen ve 42 okul yöneticisinin katılımıyla gerçekleştirilen Genç Hayat Vakfı’nın araştırmasının sonuçları da çarpıcı.
İstanbul’da akran zorbalığına maruz kalan gençlere “Bu konuda okulda ne yapıldı?” sorusu yöneltildiğinde gençlerin %73’ü konu hakkında hiçbir şey yapılmadığını söyledi. Ardından da “Bu anketten başka bir şey yapılmadı”, “Öğretmenler umursamıyor”, “Dilekçe yazdım, hiçbir sonuç alamadım”, “Yapanların yanına kaldı, hâlbuki biz hiçbir karşılık vermemiştik” tarzındaki sitem içeren ifadeler kullanıldı.
Şikayette bulunan gençlerin (%12) çoğunluğu ise “Öğretmen uyarmakla yetindi” dedi. Sadece 4 genç, zorbalık yapan gencin disiplin cezası aldığını söyledi. Gençlerin %5’i “Aramızda hallettik”, %5’i “Kendim hallettim”,%4’ü de “Büyütülecek bir olay değildi” cevabını verdi.
Akran zorbalığı Türkiye’deki liselerde oldukça yaygın. Araştırmada her iki öğrenciden birinin kendisine lakap takılmasıyla mücadele ettiği belirtiliyor (%50,1) Diğer akran zorbalıkları ise kötü şaka deneyimi %41,2 , alay %31,7, dedikodu %22,9 ve eşyaların kırılması %22,1… %7,6’lık bir genç kesim saldırıya uğradığını söylerken ve %5,8’lik bir kesim ise ittirme/dayak/tokata maruz kaldığını söylüyor.
Peki anne ve baba olarak zorbalığı önlemek için ne yapabilirsiniz:Çocuğunuzla her gün konuşun ve onu dinleyin: Okulda geçirdiği zaman, tenefüsler, yemek ve ders saatleri ve arkadaşları hakkında soru sorun. Aranızda sağlam bir diyalog oluşturun ve böylece okulda yaşadığı herhangi bir zorbalığı, şiddeti size kolaylıkla size anlatmasını sağlayabilirsiniz.İyi bir örnek olun: Yemek yediğiniz yerdeki bir garsona ya da bindiğiniz taksinin şoförüne kızdığınızda, daha aklı başında tepkiler verin. Bağırıp çağırıp küfür etmek çocuğunuza zorbalığın normal olduğunu öğretecektir.Çocuğunuza zorbalığın kötü bir şey olduğunu öğretin: Başkasını itmek, alay etmek ve kötü davranmanın kabul edilemez olduğunu ona öğretin. Tüm bu kötü alışkanlıklar kibar olmak, empati kurmak ve sıra beklemek gibi sağlıklı alışkanlıklar geliştirmesini sağlayın. Ayrıca biri ona zorbalık yaptığında ne yapması gerektiğini öğretin: bir yetişkin bul, zorbalık yapana durmasını söyle, uzaklaş ve zorbalık yapanı görmemezlikten gel, olayı öğretmeninle ve bizimle paylaş..Okulla ve yetkili otoritelerle durumu paylaşın: Zorbalık okuldaysa öğretmen ve müdürle konuşun, sorunun takipçisi olacağınızı bildirin. Durumun devam etmesi halinde sırasıyla yetkili otoritelere başvurmaktan çekinmeyin.
IPA
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder